Kesir hesaplama, iki kesri toplar, çıkarır, çarpar veya böler. Sonucu sadeleştirir ve “pay / payda” diye basar. Dört kutu boş açılır: Pay 1, Payda 1, Pay 2, Payda 2. Açılış işlemi Toplama’dır. Tam sayılı kesir yazılmaz. 3 / 1, 3 diye kısalmaz. Ondalık basılmaz. 1 / 2, 0,5 olmaz. Temizle dört kutuyu ve sonucu siler. Seçili işlem durur.
Yüzde Hesaplama tutarı oranla çarpar. Pay ve payda basmaz. Bu sayfa 1 / 2 yazar.
1/2 + 1/3
Toplama, paydaları çarpıp payları çapraz ekler. 1/2 + 1/3 = 5 / 6. 1/2 + 1/2 = 1 / 1. 2/2 ekranda durmaz. 1/4 + 1/4 = 1 / 2. 2/5 + 1/5 = 3 / 5. 1/2 + 1/4 = 3 / 4. 7/8 + 1/8 = 1 / 1. 8/8 yazılmaz. 2/2 + 3/3 = 2 / 1. İkisi de 1’dir. Toplam 1 / 1 değildir. 0/1 + 0/1 = 0 / 1. −1/2 + 1/2 = 0 / 1. 1/2 + −1/2 de 0 / 1 basar.
5/2 + 1/2 = 3 / 1. 6/2 yazılmaz. 3 tek başına da yazılmaz.
Çıkarma ve çarpma
1/2 − 1/3 = 1 / 6. 1/3 − 1/2 = −1 / 6. Eksi, payın önündedir. 1/2 − 1/2 = 0 / 1. 0 / 4 yazılmaz. 3/4 − 1/4 = 1 / 2. 1/1 − 1/2 = 1 / 2. 9/2 − 3/2 = 3 / 1.
1/2 × 1/3 = 1 / 6. Paylar çarpılır, paydalar çarpılır. 2/4 × 2/4 = 1 / 4. 4/16 yazılmaz. 2/3 × 3/4 = 1 / 2. −1/2 × −1/2 = 1 / 4. İki eksi birbirini götürür. 1/2 × 5/1 = 5 / 2. 2,5 basılmaz.
Bölme
1/2 ÷ 1/3 = 3 / 2. İkinci kesir ters çevrilip çarpılır. 1,5 basılmaz. 5/6 ÷ 2/3 = 5 / 4. 5/1 ÷ 2/1 = 5 / 2. 1/2 ÷ 2/1 = 1 / 4. 1/6 ÷ 1/3 = 1 / 2. 1/2 ÷ 3/4 = 2 / 3.
İkinci pay 0 ise “Bölmede ikinci kesrin payı sıfır olamaz.” der. 1/2 ÷ 0/5 bu cümledir. Sonuç silinir. Payda 0 daha önce yakalanır. 1/2 ÷ 0/0, “Payda sıfır olamaz.” der. Bölme cümlesi gelmez.
Sadeleştirme
Tek kesri sadeleştirmek için ikinci kesri 1/1 çarpın veya 0/1 ekleyin. 2/4 × 1/1 = 1 / 2. 2/4 + 0/1 de 1 / 2 basar. 8/12 + 0/1 = 2 / 3. 12/18 × 1/1 = 2 / 3. 4/6 + 0/1 = 2 / 3. 100/6 × 1/1 = 50 / 3. 16 yazılmaz. 10/4 × 1/1 = 5 / 2. 7/3 × 1/1 = 7 / 3. 11/4 × 1/1 = 11 / 4. 9/4 × 1/1 = 9 / 4. Sadeleşmeyen kesir tam sayılı kesre dönmez. 3/3 × 1/1 = 1 / 1.
Eksi payda, eksiye payda taşınır. 1/−2 + 0/1 = −1 / 2. 3/−6 × 1/1 = −1 / 2. −1/−2 × 1/1 = 1 / 2. İki eksi artı olur. Payda ekranda eksi kalmaz.
Virgül, nokta ve boşluk
Kutu tam sayı keser. “1,5” payda 1 okunur. 1,5/2 + 1/3, 1/2 + 1/3 ile aynı 5 / 6 basar. “2.9” / 4 × 1/1 = 1 / 2. 2,9 üçe yuvarlanmaz. 2 kalır. “−2.9” × 1/1 = −2 / 1. −3 olmaz.
“1.000” / 2 × 1/1 = 1 / 2. Nokta, sayının geri kalanını keser. Bin değildir. “1 000” / 2 × 1/1 = 500 / 1. Boşluk silinir, 1000 kalır. “1e2” / 2 × 1/1 = 1 / 2. e harfi keser. 100 okunmaz. “08” / 2 × 1/1 = 4 / 1. Baştaki sıfır sekizi bozmaz. “+2” / 4 × 1/1 = 1 / 2. Artı işareti durabilir.
“3/4” tek kutuya yazılırsa 3 okunur. Payda 2 ve çarpım 1/1 ise sonuç 3 / 2 olur. Kutunun içindeki bölü, ikinci kesri kurmaz. Dört kutu ayrıdır.
Boş kutu “Tüm alanlara geçerli tam sayı girin.” der. Payda 0 ve payda “−0”, “Payda sıfır olamaz.” der. “−0” payda yazılırsa 0 sayılır. Pay kutusundaki “−0” ise 0’dır. 0/1 + 1/2 = 1 / 2 basar.
İşlem düğmesi Hesapla’dan önce yeniden çarpmaz. 5 / 6 ekrandayken Çarpma’ya basmak satırı tutar. Hesapla, aynı kutularla 1 / 6 basar. Temizle kutuları siler. Toplama düğmesi, Çarpma seçiliyse Çarpma’da kalır. Paylaş, kutuya yazdığınız “1,5”i olduğu gibi kopyalar. Sonuç satırı ise 5 / 6 olur. Paylaş başlığı “Kesir Hesaplama”dır.
Aynı payda
3/8 + 1/8, ekranda 1 / 2 basar. Çarpım önce 32/64 olur. Ortak bölen 32’dir. 4/8 satırı basılmaz. 5/8 + 1/8 = 3 / 4. Çarpım 48/64’tür. 6/8 yazılmaz. 2/9 + 1/9 = 1 / 3. Çarpım 27/81’dir. 3/9 yazılmaz. 1/7 + 1/7 = 2 / 7. Çarpım 14/49’dur. Paydalar eşit olsa da form önce çapraz çarpar. Ekran sade hali basar.
6/8 + 0/1 = 3 / 4. 9/12 + 0/1 = 3 / 4. 4/10 × 1/1 = 2 / 5. 15/25 × 1/1 = 3 / 5. 6/15 × 1/1 = 2 / 5. 2/7 × 3/5 = 6 / 35. Ortak bölen 1’dir. 6/35 olduğu gibi durur. 8/3 − 2/3 = 2 / 1. 4/5 ÷ 2/5 = 2 / 1. İkisi de 2 yazar gibi görünmez. Payda 1 kalır. 6 / 35’in böleni 1’dir. Ekran kesiri olduğu gibi bırakır. 50 / 3, 100/6’nın sade halidir. 2 / 1, hem 8/3 − 2/3 hem 4/5 ÷ 2/5 için aynı satırdır. Paylaş bu satırı “2 / 1” diye kopyalar. Ekranda da 2 / 1 durur. Tam sayı 2 tek başına durmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
1/2 + 1/3 neden 5/6?
Paydalar 6 olur. 3 + 2 = 5. Ekran 5 / 6 basar. 1/2 + 1/2 = 1 / 1. 1/4 + 1/4 = 1 / 2. 7/8 + 1/8 = 1 / 1. 2/2 + 3/3 = 2 / 1.
1/3 − 1/2 neden eksi?
2 − 3 = −1. Payda 6’dır. Ekran −1 / 6 basar. 1/2 − 1/3 = 1 / 6. 1/2 − 1/2 = 0 / 1. 3/4 − 1/4 = 1 / 2. 9/2 − 3/2 = 3 / 1.
1/2 × 1/3 neden 1/6?
1 × 1 = 1 ve 2 × 3 = 6. 2/4 × 2/4 = 1 / 4. 2/3 × 3/4 = 1 / 2. −1/2 × −1/2 = 1 / 4. 1/2 × 5/1 = 5 / 2. 2,5 yazılmaz.
1/2 ÷ 1/3 neden 3/2?
İkinci kesir ters çevrilir. 1/2 × 3/1 = 3 / 2. 5/6 ÷ 2/3 = 5 / 4. 1/2 ÷ 2/1 = 1 / 4. 1/6 ÷ 1/3 = 1 / 2. 1,5 basılmaz.
2/4 nasıl 1/2 olur?
2/4 × 1/1 = 1 / 2. 2/4 + 0/1 de 1 / 2 basar. 8/12 + 0/1 = 2 / 3. 12/18 × 1/1 = 2 / 3. 100/6 × 1/1 = 50 / 3. 10/4 × 1/1 = 5 / 2.
7/3 neden 2 1/3 yazılmaz?
7/3 × 1/1 = 7 / 3. 11/4 × 1/1 = 11 / 4. 9/4 × 1/1 = 9 / 4. 5/2 + 1/2 = 3 / 1. Tam sayılı kesir ve yalın 3 yoktur. 3/3 × 1/1 = 1 / 1.
Eksi payda neden paya geçer?
1/−2 + 0/1 = −1 / 2. 3/−6 × 1/1 = −1 / 2. −1/−2 × 1/1 = 1 / 2. Payda ekranda artı kalır. İki eksi artı yapar.
“1,5” neden 1 okunur?
Virgül noktaya döner, tam sayı noktada kesilir. 1,5/2 + 1/3, 5 / 6 basar. “2.9” 2 kalır ve 2/4 × 1/1 = 1 / 2 olur. “−2.9” = −2 / 1. Üçe yuvarlanmaz.
“1.000” neden 1, “1 000” neden 1000?
Nokta keser. 1.000/2 × 1/1 = 1 / 2. Boşluk silinir. 1 000/2 × 1/1 = 500 / 1. “1e2” de 1 kalır ve 1 / 2 basar. “08” / 2 = 4 / 1. “+2” / 4 = 1 / 2.
“3/4” tek kutuda neden 3?
Bölü işareti kesilir. Pay 3, payda 2, çarpım 1/1 ise sonuç 3 / 2 olur. İkinci kesir ayrı iki kutudadır. Dört kutu dolmadan kesir kurulmaz.
0/5 ile bölmek neden olmuyor?
“Bölmede ikinci kesrin payı sıfır olamaz.” 1/2 ÷ 0/5 bu cümledir. 1/2 ÷ 0/0 ise “Payda sıfır olamaz.” der. Payda kontrolü öndedir. Paydadaki “−0” da sıfırdır.
İşlem değişince 5/6 neden duruyor?
Düğme, Hesapla olmadan yeniden hesaplamaz. Çarpma’ya basınca 1/2 ve 1/3 hâlâ 5 / 6 görünebilir. Hesapla 1 / 6 basar. Temizle kutuları siler. Çarpma seçili kalır.
Yüzde sayfası 5/6 yazar mı?
Yazmaz. Tutarı oranla çarpar. Bu sayfa 1/2 + 1/3 için 5 / 6 basar. 0,5 ve yüzde işareti burada çıkmaz. Paylaş başlığı “Kesir Hesaplama”dır.
3/8 + 1/8 neden 4/8 değil?
Ekran 1 / 2 basar. Çapraz çarpım 32/64’tür. 5/8 + 1/8 = 3 / 4. 2/9 + 1/9 = 1 / 3. 1/7 + 1/7 = 2 / 7. Aynı payda, 4/8 satırını basmaz. Sade sonuç gelir.
15/25 nasıl 3/5 olur?
15/25 × 1/1 = 3 / 5. 4/10 × 1/1 = 2 / 5. 6/15 × 1/1 = 2 / 5. 6/8 + 0/1 = 3 / 4. 9/12 + 0/1 = 3 / 4. 2/7 × 3/5 = 6 / 35. 8/3 − 2/3 = 2 / 1. 4/5 ÷ 2/5 = 2 / 1.
0/1 + 0/1 neden 0 değil?
0 / 1 basar. Payda 1 durur. −1/2 + 1/2 de 0 / 1 basar. Yalın 0 yazılmaz. Boş kutu ise “Tüm alanlara geçerli tam sayı girin.” der.
Paylaş “1,5”i neden tutar?
İfade, kutudaki yazıdır. Sonuç, kesilen tam sayıyla 5 / 6 olur. Paylaş iki satırı yan yana koyar. Sadeleşmemiş 6 / 6 veya 2,5 eklemez.